Σαπφώ

Ο Πλάτωνας είχε γράψει ότι ήταν η δεκάτη μούσα, ο Αλκαίος την είχε αποκαλέσει «ιερή γυναίκα» και μέχρι σήμερα η Σαπφώ αναγνωρίζεται από τον πνευματικό κόσμο του δυτικού πολιτισμού ως «η γυναίκα που έγραψε την καλύτερη ποίηση που γράφτηκε ποτέ».
Ή Σαπφώ ήταν εκείνη που ύμνησε τον έρωτα με τη σοβαρότητα και το πάθος μίας μεγαλοφυΐας. Εκείνη που μετέπλασε σε ποίηση τον θαυμασμό για τη γυναίκα και μας παρέδωσε τη διαχρονική περιγραφή του ερωτικού πόθου πριν από 2.600 χρόνια:

«…ακούγοντάς σε να γλυκομιλείς και να γελάς τόσο όμορφα · αυτό, στ’ αλήθεια κάνει την καρδιά μου να σκιρτά μέσα στα στήθη.
Γιατί, κάθε που σε κοιτάζω έστω για μια στιγμή, λέξη δεν μου έρχεται στα χείλη, αλλά η γλώσσα μου παγώνει στη σιωπή,
ευθύς μία λεπτή φλόγα αρχινά να τρέχει κάτω από το δέρμα μου, τα μάτια μου παύουν να βλέπουν και τ’ αυτιά μου αρχίζουν να βουίζουν.
Ιδρώτας με πλημμυρίζει και ένα τρέμουλο με συνεπαίρνει ολόκληρη,
γίνομαι πιο χλωμή κι από τη χλόη
και, στο σκοτισμένο λογικό μου,
μού φαίνεται πως πάω να ξεψυχήσω…»

ΤΟ ΕΡΓΟ ΚΑΙ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ 

Η πρόσληψη του έργου της Σαπφούς αλλάζει με το πέρασμα των αιώνων, ανάλογα κάθε φορά με τη στάση της κοινωνίας απέναντι στον ερωτισμό και τη σεξουαλικότητα. Από την αποθέωση που γνώρισαν τα ποιήματά της στην αρχαιότητα, ακολούθησε το κάψιμό τους στην πυρά από τους πρώτους χριστιανούς για να «ανακαλυφθούν» ξανά στην Αναγέννηση και να παραδοθούν στη συνέχεια στη σύγχρονη φιλολογική κριτική.

Τα γεγονότα που γνωρίζουμε με βεβαιότητα για τη ζωή της Σαπφούς είναι ελάχιστα. Η ιστορική έρευνα έχει αποδείξει ότι έζησε στα τέλη του 7ου με αρχές του 6ου αιώνα π.Χ. στη Λέσβο. Καταγόταν από εύπορη οικογένεια, όπως συμπεραίνουμε από την αναφορά της ότι ο αδελφός της Λάριχος, υπηρετούσε ως οινοχόος στο πρυτανείο της Μυτιλήνης, αξίωμα που προοριζόταν για νεαρούς βλαστούς καλών οικογενειών, οι οποίοι διέθεταν ωραία εμφάνιση. Θεωρείται πολύ πιθανό να ήταν παντρεμένη με έναν πλούσιο άντρα από την Άνδρο, τον Κερκώλα, από τον οποίο είχε αποκτήσει μία κόρη, την Κλεΐδα, το «χρυσό λουλούδι μου», όπως ανέφερε η ίδια σε ποίημά της.

Είναι ιστορικά αποδεδειγμένο πλέον ότι ο μύθος περί αυτοκτονίας της (άλμα στο κενό από βράχια), λόγω της απόρριψής της από έναν άνδρα, του Φάωνα, ήταν ένα κατασκεύασμα των συγγραφέων της Νέας Κωμωδίας, το οποίο πρόβαλε ο Χριστιανισμός για να δείξει την «τιμωρία όσων παρασύρονται από τα πάθη του έρωτα». Για τη Νέα Κωμωδία ήταν ειρωνεία να πεθαίνει για έναν άντρα η γυναίκα που μεγαλούργησε υμνώντας τον έρωτα των γυναικών. Για τον Χριστιανισμό ήταν θέμα ηθικής τάξης. Και για τους δύο όμως, ήταν απλά μία κατασκευή και όχι η πραγματικότητα…

1122px-godward-in_the_days_of_sappho-1904

«Τον καιρό της Σαπφούς», έργο του Τζον Γουίλιαμ Γκόντγουαρντ, Μουσείο J. Paul Getty (1904)

Οι περισσότεροι μελετητές συμφωνούν πλέον ότι η Σαπφώ δεν είχε κάποια σχολή για κορίτσια στη Μυτιλήνη αλλά έγραψε τα ποιήματά της για τις γυναίκες και τα κορίτσια που λάτρευαν, όπως εκείνη, την Αφροδίτη. Προετοίμαζε τα κορίτσια για τα μεγάλα ορόσημα της γυναικείας φύσης: την εφηβεία, τον γάμο και τον τοκετό, κάτι που ήταν αρκετά κοινό εκείνη την εποχή για τη Λέσβο.

Από τους 9 τόμους με ποιήματά της που είχε η αρχαία βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας διασώθηκαν μέχρι σήμερα μόνο σπαράγματα στίχων της, ικανά όμως να καταδείξουν τη μεγαλοφυΐα της και το πόσο επηρέασε, μέσω της προφορικής παράδοσης, την πρόσληψη της «γλυκόπικρης» φύση του έρωτα (οδύνη και ευχαρίστηση μαζί) και τη δύναμή του σαν «τσίμπημα από μέλισσα».

«…πάλι ο Έρωτας που παραλύει, με συγκλονίζει, αυτό το γλυκόπικρο ερπετό, που είναι αδύνατο να του ξεφύγεις…»

Are you looking for Greek Lessons/ courses in Manchester or online with a professional teacher? Click here: Greek lessons. to learn more about our Greek lessons. You can choose either face to face lessons – if you live in Manchester- or online courses

83 Comments. Leave new

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Fill out this field
Fill out this field
Please enter a valid email address.